What is LED?

એલઇડી (LED) શું છે?

LED વિશે વાત કરીએ તો, તેનો અર્થ લાઇટ એમિટિંગ ડાયોડ છે. (What is LED?) અંગ્રેજીમાં તેનું આખું નામ પ્રકાશ ઉત્સર્જક ડાયોડ છે. તે એક એવું ઉપકરણ છે જે જ્યારે વિદ્યુત પ્રવાહ પસાર થાય છે ત્યારે પ્રકાશ ફેંકે છે. તે સેમિકન્ડક્ટર ઉપકરણ છે.

આજના લેખમાં, અમે તમને વીજળી સાથે સંબંધિત એલઇડી (LED) એટલે કે આજના સમયમાં સૌથી વધુ ઉપયોગમાં લેવાતા પ્રકાશ સ્ત્રોત વિશે જણાવીશું.

તો શું તમે ક્યારેય વિચાર્યું છે કે, આ LED બલ્બ (Lamp) કેવી રીતે કામ કરશે, તેની શોધ કોણે કરી અને ક્યારે, તેનો ઇતિહાસ શું છે, જો નહીં તો અમે તમને આ લેખ દ્વારા જણાવીશું કે આ LED બલ્બ (Lamp) કયા સિદ્ધાંત પર કામ કરે છે.

આપણે બધા આપણા રોજિંદા જીવનમાં આવી ઘણી વસ્તુઓનો ઉપયોગ કરીએ છીએ, જે વીજળીથી ચાલે છે. આપણે આપણી દિનચર્યામાં મોટાભાગની ઈલેક્ટ્રીકલ વસ્તુઓનો ઉપયોગ કરીએ છીએ, જેમ કે બલ્બ (Lamp) , ટીવી, કોમ્પ્યુટર, ફ્રીજ વગેરે.

જો તમને આ બધી બાબતો જાણવામાં રસ છે, તો કૃપા કરીને અમારા દ્વારા લખાયેલ આ મહત્વપૂર્ણ લેખને અંત સુધી વાંચો, કારણ કે આ લેખ તમારા માટે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ બનવાનો છે.

એલઇડી (LED) માહિતી

વીજળીની શોધ પછી, એલઇડી (LED) બલ્બ (Lamp) ની શોધ એ અત્યાર સુધીની સૌથી અને સૌથી મહત્વપૂર્ણ શોધ છે, કારણ કે તે એક એવી તકનીક છે, જેના દ્વારા પ્રકાશનું ઉત્સર્જન થાય છે. જ્યારે એલઇડી (LED) બલ્બ (Lamp) માંથી વીજળી પસાર થાય છે.

તેથી તેમાં પ્રકાશ ત્યારે જ ઉત્પન્ન થાય છે જ્યારે તેની અંદર હાજર તમામ તત્વો (ઇલેક્ટ્રોન અને અન્ય વાયુઓ) એકબીજા સાથે ભળી જાય.

આ ઉપકરણ હળવા ઘન સેમિકન્ડક્ટર સામગ્રીથી બનેલું છે.

આ જ કારણ છે કે આ ઉપકરણને નક્કર ઉપકરણ પણ કહેવામાં આવે છે.

જેમ કે આપણે બધા જાણીએ છીએ કે એલઇડી (LED) એ આ યુદ્ધની સૌથી મહત્વપૂર્ણ અને જરૂરી શોધ છે, કારણ કે આજના સમયમાં આ ઉપકરણનો ઉપયોગ ખૂબ મોટી માત્રામાં થાય છે.

તેનો સૌથી વધુ ઉપયોગ કરવામાં આવી રહ્યો છે કારણ કે બલ્બ (Lamp) બનાવવા માટે ખૂબ જ નાના એલઇડી (LED) નો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે અને તે ખૂબ ઓછી વીજળીમાં વધુ પ્રકાશ ઉત્પન્ન કરે છે.

તેની સૌથી મહત્વની બાબત એ છે કે, જો આપણે તેમાં સ્થિત એનોડ કેથોડને કોઈપણ વોલ્ટેજ સાથે જોડીએ, તો તે યોગ્ય માત્રામાં વિવિધ રંગોનો પ્રકાશ પેદા કરી શકે છે.

LED નું પૂરું નામ અને ઉપનામ

“એલઇડી (LED) નું પૂરું નામ પ્રકાશ ઉત્સર્જક ડાયોડ છે.”

જ્યારે LED પ્રગટાવવામાં આવે છે ત્યારે ઉત્પન્ન થતો પ્રકાશ સીધી તરંગલંબાઇનો હોય છે.

તે લાલથી વાદળી (700 નેનોમીટરની તરંગલંબાઇ સાથે) અને વાદળીથી જાંબલી (400 નેનોમીટરની તરંગલંબાઇ સાથે) 3 રંગો દ્વારા તેનો પ્રકાશ ઉત્પન્ન કરે છે.

કેટલાક LED બલ્બ (Lamp) ઇન્ફ્રારેડ ઉર્જા પણ ઉત્સર્જન કરે છે, તેથી જ તેને IRED (ઇન્ફ્રારેડ એમિટિંગ ડાયોડ) પણ કહેવામાં આવે છે.

LED બલ્બ (Lamp) કયા સિદ્ધાંત પર કામ કરે છે?

LED બલ્બ (Lamp) માં વપરાતા પદાર્થો સામાન્ય રીતે એલ્યુમિનિયમ, ગેલિયમ અને આર્સેનાઇડ હોય છે. તે તેની મૂળ સ્થિતિમાં જ છે કે આ પદાર્થના તમામ અણુઓ એકબીજા સાથે ગાઢ રીતે જોડાયેલા છે.

આ બલ્બ (Lamp) આ સિદ્ધાંત પર કામ કરે છે અને તેમાં વીજળી પસાર થતાં જ આ બલ્બ (Lamp) પ્રકાશ ઉત્પન્ન કરવાનું શરૂ કરે છે.

LED બલ્બ (Lamp) ની બજાર કિંમત શું છે?

દેશભરમાં એલઇડી (LED) બલ્બ (Lamp) બનાવતી ઘણી કંપનીઓ છે, દરેક કંપની તેના બલ્બ (Lamp) માં વપરાતી સામગ્રીના આધારે તેના બલ્બ (Lamp) ની કિંમત નક્કી કરે છે.

કંપનીઓમાં બનતા બલ્બ (Lamp) ની કિંમત તેમની વીજળીના વપરાશના હિસાબે અને લાઇટના હિસાબે રાખવામાં આવે છે. બલ્બ (Lamp) ની બજાર કિંમત ₹100 થી શરૂ થાય છે અને તે ખૂબ ઊંચી કિંમતે વેચાય છે.

તેમની કિંમતો પણ તેમના કદના આધારે નક્કી કરવામાં આવે છે.

કેટલીક કંપનીઓ એલઇડી (LED) બલ્બ (Lamp) બનાવે છે

સમગ્ર વિશ્વમાં એલઇડી (LED) બલ્બ (Lamp) નું ઉત્પાદન કરતી ઘણી કંપનીઓ છે, જેમાંથી કેટલીક અત્યંત વિકસિત એટલે કે માનવામાં આવેલી કંપનીઓના નામ નીચે દર્શાવેલ છે.

અમારી પાસે ભારતમાં સૌથી વધુ વિકસિત અને શ્રેષ્ઠ LED કંપનીઓ છે જેમ કે Surya, RK Light, Bajaj વગેરે. વિદેશી કંપનીઓના એલઇડી (LED) બલ્બ (Lamp) પણ ભારતમાં વેચાય છે, જે ખૂબ જ માન્ય છે એટલે કે

આ કંપનીઓના બલ્બ (Lamp) ખૂબ સારા માનવામાં આવે છે.

LED બલ્બ (Lamp) ની શોધ કોણે અને ક્યારે કરી?

LED બલ્બ (Lamp) ની શોધ આ વૈજ્ઞાનિકોએ મળીને કરી હતી, આ વૈજ્ઞાનિકોના નામ છે શુજી નાકામુરા, નિક હોલોનિક, ઓલેગ લોસેવ.

એલઇડી (LED) બલ્બ (Lamp) બનાવવાની પ્રક્રિયા વર્ષ 1927થી શરૂ થઈ હતી અને આ બલ્બ (Lamp) બનાવવામાં સફળતા 1968માં મળી હતી.

જેમ કે આપણે બધા જાણીએ છીએ કે, બલ્બ (Lamp) ની શોધ સૌપ્રથમ થોમસ આલ્વા એડિસને 1879 માં કરી હતી, પરંતુ તેમના દ્વારા બનાવેલ બલ્બ (Lamp) ખૂબ જ વીજળીનો ઉપયોગ કરે છે.

તેથી, જો આ વૈજ્ઞાનિકોએ સૂર્ય જેવા જ સિદ્ધાંતો પર એલઇડી (LED) બલ્બ (Lamp) ની શોધ કરી છે, જે ઓછા વીજળીના વપરાશમાં વધુ પ્રકાશ ઉત્પન્ન કરે છે.

નિક હોલોનિયાક એલઇડી (LED) ના પિતા છે તેમને એલઇડી (LED) બલ્બ (Lamp) ના પિતા કહેવામાં આવે છે.

બલ્બ (Lamp) ની શોધ સંબંધિત ટૂંકો ઇતિહાસ

જેમ કે અમે તમને ઉપર કહ્યું છે કે બલ્બ (Lamp) ની શોધ થોમસ આલ્વા એડિસન દ્વારા 1879 માં અમેરિકામાં કરવામાં આવી હતી.

આ માટે થોમસ આલ્વા એડિસન વ્હાઇટ હાઉસમાં અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ દ્વારા નિયંત્રિત હતા અને તેમનું સન્માન પણ કરવામાં આવ્યું હતું. એડિસને બનાવેલા બલ્બ (Lamp) ને ઘણી વીજળીની જરૂર હતી.

તેથી જ ત્રણ વૈજ્ઞાનિકોએ એલઇડી (LED) બલ્બ (Lamp) ની શોધ કરી હતી, જેને ખૂબ ઓછી વીજળીની જરૂર પડે છે.

જ્યોર્જ ક્રોફોર્ડે 1972માં પીળા એલઈડીની શોધ કરી હતી. જ્યોર્જ ક્રાફોર્ડ નિક હોલોનિકનો વિદ્યાર્થી હતો જ્યારે તેણે પીળા એલઇડી (LED) બલ્બ (Lamp) ની શોધ કરી હતી.

તે સમયે, તેઓએ ઘણું પ્રાપ્ત કર્યું હતું.

થોમસ આલ્વા એડિસન વિશે કેટલીક મહત્વપૂર્ણ માહિતી

થોમસ આલ્વા એડિસનનો જન્મ 11 ફેબ્રુઆરી 1847ના રોજ અમેરિકાના નાના શહેર મિલાનમાં થયો હતો. તે બાળપણમાં થોડો પાગલ હતો, તેથી જ ત્યાંના લોકો તેને પાગલ કહીને તેની મજાક ઉડાવતા હતા.

થોમસ આલ્વા એડિસનને પ્રયોગ કરવાનો ખૂબ શોખ હતો. તેઓ તેમના કોઈપણ કાર્યને માત્ર પ્રયોગો દ્વારા સાબિત કરવા માંગતા હતા.

તેની શાળાના પ્રિન્સિપાલ દ્વારા તેની માતાને એક પત્ર લખવામાં આવ્યો હતો, જેમાં પ્રિન્સિપાલ દ્વારા લખવામાં આવ્યું હતું કે થોમસ આલ્વા એડિસન પાગલ છે અને તેને તે શાળામાં ભણાવી શકાય નહીં, કારણ કે તે બધાને પરેશાન કરતો હતો, તેથી તમે તેને લઈ શકો છો. ઘરે તેને શીખવો.

એકવાર થોમસ આલ્વા એડિસન તેની માતા સાથે ચિકન ફાર્મમાં ગયા, ત્યાં તેમણે ઈંડા પર એક મરઘી બેઠેલી જોઈ અને તે ઈંડામાંથી નાના બચ્ચા નીકળ્યા.

ઘરે ગયા પછી, તેણે એક ડઝન ઇંડા લીધા અને તેના પર બેઠા, બચ્ચાઓ તેમાંથી બહાર ન આવ્યા, પરંતુ ઇંડા તૂટી ગયા અને તેનો રંગ બગડી ગયો. આ માટે તેને તેની માતાએ ઠપકો પણ આપ્યો હતો.

એલઇડી (LED) બલ્બ (Lamp) ના ફાયદા

જેમ કે આપણે બધા જાણીએ છીએ, એલઇડી (LED) બલ્બ (Lamp) આપણા રોજિંદા જીવનમાં ખૂબ જ ઉપયોગી અને ફાયદાકારક છે.

અમને LED બલ્બ (Lamp) થી ઘણા પ્રકારના ફાયદા મળે છે, જેમ કે; તે ઓછા પાવર વપરાશ સાથે વધુ પ્રકાશ પેદા કરે છે. એલઇડી (LED) બલ્બ (Lamp) કોઈપણ પ્રકારની ગરમી ઉત્સર્જિત કરતું નથી.

તેની એકંદર આઉટપુટ પાવર 150 મિલીવોટથી ઓછી છે, જેના કારણે પાવરના સમાચાર ખૂબ ઓછા છે. તે ખૂબ જ ઝડપી છે, એટલે કે તેમાં વીજળી પસાર થયાની 10 નેનો સેકન્ડની અંદર, તે અહીં પ્રકાશ ઉત્પન્ન કરવાનું શરૂ કરે છે.

સારી એલઇડી (LED) 20 વર્ષ સુધીની આયુષ્ય ધરાવે છે. તે ઘણા પ્રકારના સર્કિટ સાથે જોડાયેલ છે, જેથી અહીં વીજળીની અછત સરળતાથી સહન કરી શકાય.

એલઇડી (LED) બલ્બ (Lamp) ના ગેરફાયદા

આપણે બધા જાણીએ છીએ કે જે વસ્તુઓના ફાયદા છે, તેના કેટલાક ગેરફાયદા પણ હોવા જોઈએ, તેથી આવી સ્થિતિમાં, એલઇડી (LED) બલ્બ (Lamp) ના ગેરફાયદા નીચે જણાવવામાં આવ્યા છે.

જો આ બલ્બ (Lamp) માં વીજળી વધારે હોય તો આ બળ જલ્દી બગડી જાય છે. આ LED બલ્બ (Lamp) બહારના તાપમાન પર આધાર રાખે છે, એટલે કે તે તરંગલંબાઇ પર આધારિત છે.

Leave a Comment